Waarom 70-90% van de verandertrajecten geheel of gedeeltelijk mislukken…

Meer dan 70% van de veranderprojecten in organisaties vertragen of mislukken en bijna 90% van alle productinnovaties in de levensmiddelenbranche zijn niet succesvol. Er gaat dus blijkbaar iets niet goed op systeemniveau.

Organisaties neigen onder de enorme externe druk van de globale economie te vaak tot opportunistisch handelen en snel scoren. Er is in deze organisaties geen of onvoldoende tijd voor rust en reflectie. Het efficiency- en technocratisch denken domineert nog altijd in dat soort organisaties.

Regelmatig horen wij van managers:

“We hebben nu al zolang de kaasschaaf gehanteerd, we hebben hier en daar zelfs het hart en de ziel uit de organisatie weggesneden. Er heerst bij veel werknemers een sfeer van angst en wantrouwen. De onderlinge samenwerking en communicatie zijn onder de druk van de opeenvolgende efficiency-slagen op een dieptepunt beland. De besparingen werken meer en meer contraproductief en we verliezen soms meer omzet dan we kosten bespaard hebben”.

Je kunt inderdaad op de bezetting van het concertgebouw enorm geld besparen door het hele orkest te ontslaan en alleen nog maar een dvd-speler in de zaal te zetten. Je weet dan alleen zeker dat de meeste klanten weg zullen blijven. Er moet een andere weg bestaan…

Waarom gaan de dingen vaak niet zoals we het willen?

Waarom mislukken zo veel veranderingsprocessen en innovaties terwijl er keihard voor gewerkt wordt door bekwame en goedbedoelende mensen? Misschien heeft Einstein het antwoord voor ons wanneer hij zegt dat ‘problemen die zijn ontstaan door een bepaalde manier van denken niet kunnen worden opgelost door dezelfde manier van denken.’ Sinds Descartes hebben we de wereld in stukjes opgedeeld en zijn we de relaties uit het oog verloren. We zijn op verregaande wijze getraind in analytisch denken en we hebben op één of andere manier niet geleerd om ons te verdiepen in de fundamentele samenhang der dingen: het leven als systeem. We verliezen door onze vernauwde, probleemgerichte instelling ook te vaak het contact met de context van ons handelen. De wereld is als gevolg van ons eenzijdige analytische denken vol van specialisten die veel van bijna niets weten. En de specialisten begrijpen elkaar vaak nog nauwelijks. Automatiseringsspecialisten denken en spreken een totaal andere taal dan marketingspecialisten. Chirurgen spreken een andere taal dan ziekenhuismanagers en controllers spreken een andere taal dan beleidsambtenaren. We suggereren niet dat we afmoeten van specialisatie, maar wel dat er meer bewuste coördinatie nodig is tussen specialisten. En onze stelling is dat coördinatie gewoonweg niet kán zonder systeemdenken.

Wat is dan systeemdenken?

Systeemdenken is in eerste instantie het vermogen om relaties te zien en te begrijpen: je kan daardoor veel beter de echte problemen en prioriteiten zien en je legt ook sneller het verband tussen de huidige situatie en de vereisten van de toekomstige situatie. Systeemdenken zorgt ook impliciet voor coördinatie, de essentie van management. Systeemdenken is één van de vijf disciplines, die Peter Senge heeft beschreven in De Vijfde Discipline, zijn werk over de lerende organisatie. Er was onder invloed van Peter Senge korte tijd enige interesse voor systeemdenken, maar daarna is het, behalve in de academische wereld en enkele uitzonderingen in de private en de overheidssector, weer vrij stil geworden rond systeemdenken.

Coördinatie en balans

De uitgeverij-afdeling van Nieuwe Dimensies heeft onlangs het boek “Leven in Balans; beheers de vijf elementen van succes in leven, relaties en werk” van Sharon Seivert op de Nederlandse markt gebracht. Dit bijzondere boek is een systeem-denk-boek dat gebaseerd is op Chinese wijsheid die meer dan 5.000 jaar oud is en nog steeds even relevant: we hebben dus te doen met onveranderlijke principes die helpen om met verandering om te gaan. De Chinese elementen ‘aarde, vuur, lucht en water’ komen metaforisch overeen met onze meer wetenschappelijke Westerse begrippen ‘materie, energie, ruimte en tijd’. Het vijfde element ‘ether’ (of ‘essentie’) heet in de moderne kwantumfysica ‘het verenigde veld’. De vijf basisbouwstenen van de realiteit zijn uitstekende denkinstrumenten voor organisatieontwikkeling, strategische planning en management van veranderingen in systemen. Ze zijn een klassieke vorm van krachtig systeemdenken: van het geheel naar het deel en van het deel weer naar het geheel.

Elke organisatie is uit de volgende vijf elementen opgebouwd:

1. Essentie.
   Dit element staat voor culturele identiteit. De gemeenschappelijke kernwaarden en identiteit, de ziel, de kern van de organisatie.
2. Lucht.
   Dit element staat voor visie. Een heldere, verenigende visie, gedeelde opvattingen, inspiratie. Innovatie, het vermogen tot leren en aanpassing en nieuwe kennis genereren.
3. Vuur.
   Dit element staat voor missie en actie. Het overkoepelend doel, prioriteiten stellen. Een hoge mate van commitment, energie, trots, empowerment bij alle medewerkers.
4. Water.
   Dit element staat voor verbinding en interactie. Goede relaties met interne en externe klanten. Uitstekend teamwerk en goede communicatie tussen individuen en afdelingen. Een onbelemmerde informatiestroom.
5. Aarde.
   Dit element staat voor structuur en processen. Efficiënte, effectieve werkprocessen: een sterke en flexibele organisatiestructuur (formeel en informeel) ondersteunende procedures en beleid.

Als een organisatie haar cultuur wil veranderen en haar performance substantieel wil verbeteren is de eerste vereiste altijd om goed zicht te krijgen op de elementen essentie, lucht en vuur. Zonder een helder zicht op de huidige en gewenste culturele identiteit, de visie en de missie is het onmogelijk om een transformatie succesvol uit te voeren.

Daarnaast is het voor een succesvolle transformatie van een organisatie altijd van belang ook aandacht te schenken aan de elementen water en aarde. Het element water staat voor verbinding en communicatie. Zonder een respectvolle en open communicatie is elk veranderingsproces gedoemd te mislukken. Vooral het geven van goede feedback is essentieel in een transformatieproces. Water is een zogenaamd ‘vrouwelijke element’ en ze wordt in onze organisaties die worden gedomineerd door ‘left brainers’, vaak stiefmoederlijk behandeld.

Tot slot het element aarde dat staat voor structuur en processen.

Veel mensen in organisaties verschuilen zich tijdens reorganisaties en bezuinigingsoperaties achter metaforisch opgeworpen aarde wallen en leemlagen. Tijdens de operatie Centurion sprak de toenmalig president Jan Timmer van de organisatorische leemlagen waar Philips zich moeilijk uit omhoog kon trekken.

De meeste managers zijn bijna exclusief opgeleid in linkerhersenhelft-denken (hoofd-denken; analytisch denken). Ze hebben moeite met het aansturen en in beweging krijgen van hun rechterhersenhelft (hart-denken; intuïtief en visionair denken). Als er een kans of probleem is grijpen zij graag naar de rationele modellen en methoden.

Het volgende recente bericht (bron: www.marketingonline.nl) onderstreept het belang van rechterhersenhelft-denken en het in balans zijn met de elementen:

Malaise in merkenland door business school-denken

29 november 2004 - Er heerst een creatieve malaise in merkenland. Dat komt mede omdat merkfabrikanten zich teveel laten leiden door de denkbeelden van marketeers die op business schools zijn opgeleid. Die tonen te weinig creativiteit en lef.

Voorheen toonaangevende merken als Campbell’s, Kodak en Levi’s hebben terrein verloren, en dat geldt voor meer gevestigde merken. Het is weliswaar belangrijk om aandacht te besteden aan budgettering, procesbeheersing en promoties. Maar wie teveel afgaat op de rationele kanten van het beheren van merken en blind vaart op onderzoek, statistieken en tests, holt op den duur het merk uit. Er moet ook ruimte blijven voor creativiteit en lef. En dat betekent dat marketeers af en toe testresultaten aan hun laars moeten lappen. Goede voorbeelden van hoe het ook kan zijn merken als Absolut Vodka en Bailey’s: in de tests werden ze genadeloos afgekraakt, maar het werden absolute kaskrakers. Datzelfde gold voor de tv-serie Seinfeld: ook die deed het aanvankelijk slecht, om daarna uit te groeien tot een van de meest succesvolle Amerikaanse comedy's ooit.

Nieuwe Dimensies kan u ondersteunen de balans in uw organisatie te herstellen. Onze diensten bevatten allerlei antwoorden voor de nieuwe uitdagingen in deze snel veranderende wereld die niet te vinden zijn met analytisch denken.

Bent u ook op zoek naar:

• duurzame veranderingen en balans in uw organisatie,
• substantiële verbeteringen in de performance,
• het vergroten van het veranderings- en innovatiepotentieel,
• meer plezier en passie in uw organisatie en betere communicatie en samenwerking…

…neem dan contact op voor een inspirerende ontmoeting met één van onze performance improvers via info@nieuwedimensies.nl of per telefoon 035-5383538.

Voor meer informatie
Nieuwe Dimensies